Циклы Авторы Сортировка

6 дәріс: «Жәураб» сөзінің анықтамасы

2 665
22 декабря, 15
«Жәураб» сөзінің анықтамасы
 
 
 
Жәурабқа мәсіх тартуды қолдайтындар «жәураб» сөзінің астарында жұқа шұлық мағынасы бар деп есептейтінін біз айтқан едік. Бұл мағына расымен де жалғыз мүмкін болатын нәрсе ме екен, соны қарастыралық. Төменде лексикографтар мен фиқһ ғұламаларының көптеген анықтамаларын келтірген Мубаракфуридің сөзін «Тухфа әл-Ахуазиден»[1] үзіндісінен келтіреміз:
 
«Бұл мәселеге қатысты әр түрлі пікірлер мен «жәураб» сөзінің анықтамасы жайлы екінші тарауда айтылған. Фиразабади «Әлкамус» еңбегінде «жәураб деген аяқты жауып тұратын нәрсе» деп жазған».[2]
 
«Муртаза Аз-Зубайди «Таж әл урус» кітабында «жәураб аяқты жауып тұрады» деп жазған. Парсы тілінде бұл «кәураб» деп аталады, адамның мазарын білдіретін «кәураба» сөзінен шыққан».[3]
 
«Ат Тиби жәурабқа аяқты жауып, балтырға дейін жетіп тұратын, баршаға белгілі мәсінің анықтамасын берген. Осы сияқты анықтама «Мажма әл Бихарда» келтірілген».[4]
 
«Аш-Шаукани мәсі деп жануарлардың терісінен жасалған әрі аяқты жауып тұратын аяқ киім сияқты екендігін айтқан. Жумрук бұдан үлкенірек, ал жәураб болса жумруктан үлкен».[5]
 
«Аш-Шейх Абдулхақ Ад Дехләуи «Әл Ләмаъат» еңбегінде жәураб деген мәсінің сыртынан киіліп, тобыққа дейін жететін киімді жазған. Ол суық кездерде киіледі және мәсіні лай мен ластықтардан қорғайды».[6]
 
«Кади Әбу Бәкр бин Араби «Ариза әл Ахуазиде» жәураб аяқ киімнің сыртынан киілетін, жүннен жасалған (қап) деп жазған. Оны жылыну үшін киеді».[7]
 
«Ибн Тәймия «Фатауада» жәураб пен аяқ киімнің айырмашылығын жазады, біріншісі жүннен жасалса, екіншісі теріден жасалады».[8]
 
«Аллама Әл Айни жәурабты аса суық күндерде сириялықтар киетінін жазған. Ол тоқусыз жібек жіптен тігіліп, аяққа тобықтың үстін жауып тұратын жерге дейін киіледі».[9] [10]
 
Бұдан бөлек, аллама Бурхан ад Дин Ибн Маза Әл Бухари (Алла Тағала оған разы болсын),  ханафи мәзһабының үздік фиқһ ғұламасы, аллама Шамс әл Аиммах Әл Халуанидің (Алла Тағала оны рахыметіне алсын) сөздерін дәйексөз ретінде келтіреді: [11]
 
«Шамс әл Аиммах Әл Халуани (Алла одан разы болсын) «Шарх Китаб ас Салят» еңбегінде былай деп жазған: «Жәурабтар әр түрлі болады. Кейбіреуі иірілген жіптен және жүннен жасалады, басқалары тек иірілген жіптен жасалады. Кейбірі болса теріден, ішіктен жасалады. Ал кейбіреуі аңдардың түгінен, жүнінен жасалады, ал басқалары болса жұқа теріден, және кейбірі кирбастан (қатты мақта)жасалады.[12]
 
Бұдан жәурабтардың әр түрлері болатындығына анық көз жеткізуге болады. Мубаракфури жазған:[13]
 
««Жәураб» сөзінің мағынасына түсініктеме берудегі қайшылықтар екі жағдайға байланысты: қандай материалдан жасалғандығында және оның көлемінде. Қайшылықтарды туындатып отырған осы екі пункті көрсеткеннен кейін, аллама Әбу ат Таиб Шамс әл Хақ «Ъоях әл мақсуд» еңбегінде бұл айырмашылықтар лексикограф ғалымдардың «жәураб» сөзіне түрлі түсіндірме беруінде немесе әр түрлі аймақтарда жәурабтардың неше түрлісі қолданылуында деп жазады: бір жерлерде оны аңдардың терісінен жасаса, бір аймақтарда жүннен, ал басқа жерлерде болса аралас материалдардан жасалынады, ал дұрысын Алла Тағала біледі. Яғни осыған орай, әр ғалым өзі тұрған аймақта көрген жәурабқа байланысты оған  түсініктеме берген. Ал кейбір ғұламалар болса әр түрлі қалалардағы жәурабтардың барлығына дерлік анықтама жасаған».[12]

Бұдан анық түсінетініміз – жәураб сөзінің мағынасында міндетті түрде «жұқа мақтадан жасалған шұлық» сөзі тұруы шарт емес. Осылайша, жәурабқа мәсіх тарту жайындағы хадистерді дұрыс, сахих деп есептесек те (шынтуайында олай емес екендігін жоғарыда баяндаған болатынбыз), бұл дегеніміз жұқа шұлықтарға мәсіх тартуға болады дегенге дәлел бола алмайды.
 
[1] (1/281, 282)
 
[2] المبحث الثاني في تفسير الجورب وبيان ما وقع فيه من الاختلاف 
قال مجد الدين الفيروزابادي في القاموس الجورب لفافة الرجل انتهى
 
[3] وقال أبو الفيض مرتضى الزبيدي في تاج العروس الجورب لفافة الرجل وهو بالفارسية كورب وأصله كوربا
ومعناه قبر الرجل انتهى
 
[4] وقال الطيبي الجورب لفافة الجلد وهو خف معروف من نحو الساق انتهى وكذلك في مجمع البحار
 
[5] وقال الشوكاني في النيل الخف نعل من أدم يغطي القدمين والجرموق أكبر منه والجورب أكبر من الجرموق
 
[6] وقال الشيخ عبد الحق الدهلوي في اللمعات الجورب خف يلبس على الخف إلى الكعب للبرد ولصيانة الخف الأسفل من الدرن والغسالة انتهى
 
[7] وقال القاضي أبو بكر بن العربي في عارضة الأحوذي الجورب غشاء للقدم من صوف يتخذ للدفء انتهى
 
وقال الحافظ ابن تيمية في فتاواه الفرق بين الجوربين والنعلين إنما هو من كون هذا من صوف وهذا من جلود انتهى [8]
 
[9] (وقال العيني الجورب هو الذي يلبسه أهل البلاد الشامية الشديدة البرد وهو يتخذ من غزل الصوف المفتول يلبس في القدم إلى ما فوق الكعب انتهى (تحفة الأحوذي - (ج 1 / ص 281؛282
 
[10] «Тухуа әл Ахуази» (1/281,282)
 
[11] و قال شمس الأئمة الحلواني رحمه الله تعالي في شرح كتاب الصلاة
:أ"الجورب أنواع
(منها ما يكون من غزل وصوف، ومنها ما يكون من غزل، ومنها ما يكون من شعر. و منها ما يكون من جلد رقيق و منها ما يكون من كرباس (المحيط البرهاني للإمام برهان الدين ابن مازة - (ج 1 / ص 344
 
[12] «Әл Мухит әл Бурхани»,  1/34
 
[13]فالاختلاف في تفسير الجورب من جهتين من جهة ما يتخذ منه ومن جهة مقداره قال العلامة أبو الطيب شمس الحق في غاية المقصود بعد ذكر هذين النوعين من الاختلاف ما لفظه فهذا الاختلاف والله أعلم إما لأن أهل اللغة قد اختلفوا في تفسيره وإما لكون الجورب مختلف  الهيئة والصنعة في البلاد المتفرقة ففي بعض الأماكن يصنع من الأديم وفي بعضها من صوف وفي بعضها من كل الأنواع فكل من فسره إنما فسره على هيئة بلاده ومنهم من فسره بكل ما يوجد في البلاد بأي نوع كان انتهى كلامه (تحفة الأحوذي - (1 / 282
 
[14] «Тухуа әл Ахуази» (1/282)
АВТОР ЦИКЛА
Қарапайым шұлыққа мәсіх тартудың шариғи үкімі
Исмаил Мұса
Автор:
ИСМАИЛ МҰСА
Аскимам.ру
Автор:
АСКИМАМ.РУ
Список уроков