Image
Банк шотындағы өсім (процент) арқылы келген ақшаны не істейміз?
Сұрақ: Банктен есеп шотын аштыруыма тура келді. Қазір менің шотыма ай сайын өсім ақша түсіп отырады. Өсіммен келген осы ақшаларды не істесем болады? Оларды мұқтаж жандарға беруіме бола ма? ...
6 611
18 марта, 16

Банк шотындағы өсім (процент) арқылы келген ақшаны не істейміз?

6 611
18 марта, 16
АВТОР ЦИКЛА
Банк шотындағы өсім (процент) арқылы келген ақшаны не істейміз?
Сұрақ: Банктен есеп шотын аштыруыма тура келді. Қазір менің шотыма ай сайын өсім ақша түсіп отырады. Өсіммен келген осы ақшаларды не істесем болады? Оларды мұқтаж жандарға беруіме бола ма?  Бұл сауапты іске санала ма?

Жауап:
 
Әссәләму алейкум уә рахматуллаһи уә бәракәтуһ!
 
Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын.
 
Сізге бұл өсім жолымен келген ақшаларды садақа ретінде кедей, мұқтаж адамдарға немесе садақаны мұқтаждарға үлестірумен айналысатын қайырымдылық қорларына  беруге болады. Бұл тыйым салынған ақша болғандықтан, сіздің атыңыздан берілген жеке садақаңыз болып есептелмейді. Бұл жағдайда сіз оны лайықты орындарға беру арқылы тыйым салынған ақшадан арылған боласыз.

Егер сізде мүмкіндік болса, өсімсіз қызмет көрсететін банктерді таңдағаныңыз абзал.
 
Ең дұрысы Аллаға мәлім.

Ескерту:
 
Жалпы қағида бойынша, әрбір мұсылман мүмкіндігінше әдеттегі банктердің депозиттік шотына ақша салудан немесе басқа да проценттік желілерге қатынасудан аулақ болу керек.
 
Егер мұсылман ақшасын бір себептермен проценттік шоттарға салуға тура келсе немесе процентті ақшалар оның шотына еріксіз, оның қалауынсыз түсіп жатса, онда ондай ақшаны өз қажеттіліктеріне жұмсамағаны абзал. Оны (процентпен) төлеп отырғандарға қайтарып бергені дұрыс.
 
Алайда, мұсылман емес елдерде ол бұл соманы ерікті түрде, өз пайдасынан тыс басқа нәрсеге жұмсау үшін алуы мүмкін. Мұндай жағдайда оған бұл соманы табысы зекеттің нисаб көлеміне жетпейтін кедей адамдарға таратып беру міндеті жүктеледі. Бұл садақа мұсылманның өзінің адал табысынан ақыретте сыйын алу ниетімен беретін әдеттегі садақаға жатпайды. Бұл садақа тек қана таза емес, рұқсат етілмеген ақшадан арылу үшін ғана беріледі.
 
Бірақ, есте сақтайтын бір нәрсе, бұл ақша оны процент жолымен алған адамға ғана харам болып саналады. Ал садақа ретінде алушы кедей адам оны өз қажеттіліктеріне жұмсай алады. Бұл ақша зекет алуға құқылы жақын туыстарға да берілсе болады. Тіпті, бұл адамның кедей, зекет алуға құқылы үлкен балалары да алуына рұқсат. (мүфти Так Усманидің "Заманауи пәтуалар" кітабынан,  242 бет)
 

 

الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار) (6/ 385)

 

وَقَالَ فِي النِّهَايَةِ: قَالَ بَعْضُ مَشَايِخِنَا: كَسْبُ الْمُغَنِّيَةِ كَالْمَغْصُوبِ لَمْ يَحِلَّ أَخْذُهُ، وَعَلَى هَذَا قَالُوا لَوْ مَاتَ الرَّجُلُ وَكَسْبُهُ مِنْ بَيْعِ الْبَاذَقِ أَوْ الظُّلْمِ أَوْ أَخْذِ الرِّشْوَةِ يَتَوَرَّعُ الْوَرَثَةُ، وَلَا يَأْخُذُونَ مِنْهُ شَيْئًا وَهُوَ أَوْلَى بِهِمْ وَيَرُدُّونَهَا عَلَى أَرْبَابِهَا إنْ عَرَفُوهُمْ، وَإِلَّا تَصَدَّقُوا بِهَا لِأَنَّ سَبِيلَ الْكَسْبِ الْخَبِيثِ التَّصَدُّقُ إذَا تَعَذَّرَ الرَّدُّ عَلَى صَاحِبِهِ اهـ
المحيط البرهاني في الفقه النعماني (5/ 358)
والسبيل في المعاصي ردها، ولذلك ههنا يرد المأخوذ إن تمكن من رده بأن عرف صاحبه، وبالتصدق منه إن لم يعرفه ليصل إليه نفع ماله إن كان لا يصل إليه عين ماله؛
الفتاوى الهندية (5/ 349)
وَفِي الْمُنْتَقَى إبْرَاهِيمُ عَنْ مُحَمَّدٍ - رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى - فِي امْرَأَةٍ نَائِحَةٍ أَوْ صَاحِبِ طَبْلٍ أَوْ مِزْمَارٍ اكْتَسَبَ مَالًا قَالَ إنْ كَانَ عَلَى شَرْطٍ رَدَّهُ عَلَى أَصْحَابِهِ إنْ عَرَفَهُمْ يُرِيدُ بِقَوْلِهِ عَلَى شَرْطٍ إنْ شَرَطُوا لَهَا فِي أَوَّلِهِ مَالًا بِإِزَاءِ النِّيَاحَةِ أَوْ بِإِزَاءِ الْغِنَاءِ وَهَذَا لِأَنَّهُ إذَا كَانَ الْأَخْذُ عَلَى الشَّرْطِ كَانَ الْمَالُ بِمُقَابَلَةِ الْمَعْصِيَةِ فَكَانَ الْأَخْذُ مَعْصِيَةً وَالسَّبِيلُ فِي الْمَعَاصِي رَدُّهَا وَذَلِكَ هَاهُنَا بِرَدِّ الْمَأْخُوذِ إنْ تَمَكَّنَ مِنْ رَدِّهِ بِأَنْ عَرَفَ صَاحِبَهُ وَبِالتَّصَدُّقِ بِهِ إنْ لَمْ يَعْرِفْهُ لِيَصِلَ إلَيْهِ نَفْعُ مَالِهِ إنْ كَانَ لَا يَصِلُ إلَيْهِ عَيْنُ مَالِهِ أَمَّا إذَا لَمْ يَكُنْ الْأَخْذُ عَلَى شَرْطٍ لَمْ يَكُنْ الْأَخْذُ مَعْصِيَةً وَالدَّفْعُ حَصَلَ مِنْ الْمَالِكِ بِرِضَاهُ فَيَكُونُ لَهُ وَيَكُونُ حَلَالًا لَهُ.
الفتاوى الهندية (3/ 212)
 وَإِنَّمَا طَابَ لِلْمَسَاكِينِ عَلَى قِيَاسِ اللُّقَطَةِ قَالَ وَهَذَا الرِّبْحُ لَا يَطِيبُ لِهَذَا الْمُشْتَرِي، وَإِنْ كَانَ فَقِيرًا لِأَنَّهُ يَكْتَسِبُهُ بِمَعْصِيَةٍ وَيَطِيبُ لِلْمَسَاكِينِ وَهُوَ أَطْيَبُ لَهُمْ مِنْ اللُّقَطَةِ، وَإِنْ لَمْ يَتَصَدَّقْ بِالرِّبْحِ حَتَّى عَمِلَ الثَّمَنَ وَرَبِحَ رِبْحًا وَبِيعَتْ فِيهَا بُيُوعٌ كُلُّهَا رِبْحٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِالْفَضْلِ فِي جَمِيعِ ذَلِكَ
مجمع الأنهر في شرح ملتقى الأبحر (1/ 709)
وَفِي التَّنْوِيرِ مَنْ عَلَيْهِ دُيُونٌ وَمَظَالِمُ جَهِلَ أَرْبَابَهَا وَأَيِسَ مِنْ مَعْرِفَتِهِمْ فَعَلَيْهِ التَّصَدُّقُ بِقَدْرِهَا مِنْ مَالِهِ وَإِنْ اسْتَغْرَقَتْ جَمِيعَ مَالِهِ وَيَسْقُطُ عَنْهُ الْمُطَالَبَةُ فِي الْعُقْبَى.
الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار) (4/ 283)
(عَلَيْهِ دُيُونٌ وَمَظَالِمُ جَهِلَ أَرْبَابَهَا وَأَيِسَ) مَنْ عَلَيْهِ ذَلِكَ (مِنْ مَعْرِفَتِهِمْ فَعَلَيْهِ التَّصَدُّقُ بِقَدْرِهَا مِنْ مَالِهِ وَإِنْ اسْتَغْرَقَتْ جَمِيعَ مَالِهِ) هَذَا مَذْهَبُ أَصْحَابِنَا لَا تَعْلَمُ بَيْنَهُمْ خِلَافًا
الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار) (4/ 277)
 لِأَنَّ لِمَالِ الْمُسْلِمِ حُرْمَةً كَمَا لِنَفْسِهِ، فَلَوْ تَرَكَهَا حَتَّى ضَاعَتْ أَثِمَ
 
سود کی رقم ثواب کی نیت سے دیناہ گناہ ہے، کیونکہ مال حرام سے صدقۃ، صدقۃ کی توہین ہے، البتہ بلا نیت صدقۃ یتیم لڑکی کی شادی یا بمار شخص کے علاج کے لۓ سود کی رقم دی جاسکتی ہے، بشرطیکہ وہ اس کے محتاج ہوں، اور شادی اور علاج کے لۓ ان کے پاس جائز رقم موجود نہ ہو (کتاب الفتاوی، ج5، ص331 )
سرکاری بینکوں سے سود لیکر خیرات کر دیا جاۓ (کفایۃ المفتی، ج8، ص72)
سود اور ہر قسم کا مال حرام و ارباح فاسدۃ بحکم لقطۃ ہیں اور بوقت خوف ضیاع لقطہ کا اٹہانا واجب ہے، پہر مالک پر اس کا رد اور اس کا علم نہی سکے تو اس کی طرف سےبلا نیت مساکین پر تصدق واجب ہے (احسن الفتاوی، ج7، ص16 )
بہتر یہ ہے کہ بینک یا ڈاخانہ میں کوئی رقم جمع ہی نہ کیا جاۓ، اگر کردی ہے تو فاضل رقم وہاں سے وصول کر کے غرباء کو دیدی جاۓ اس نیت سےکہ اللہ پاک اس کے وبال سے محفوظ رکہی یہی احوط ہے- اگر سرکاری محکمہ سے سود کی رقم حاصل ہوئی تو اس کو غیر واجبی ٹیکس میں ادا کرنا بہی درست ہے، بلکہ صدقہ مقدم ہے (فتاوی محمودیہ، ج16، ص381-382، جامعیہ فاروقیہ)
الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار) (6/ 385)
وَيَرُدُّونَهَا عَلَى أَرْبَابِهَا إنْ عَرَفُوهُمْ، وَإِلَّا تَصَدَّقُوا بِهَا
فتاوى محمودية ج16 ص 384
عصر حاضر کے پیچیدہ مسائل اور انکا حل ج2 ص165)
(جامع الفتاوي، ج6، ص303)
(فتاوي دار العلوم زكريا، ج5، ص398-399 /599

ИНТЕРЕСНЫЕ МАТЕРИАЛЫ

Image
Құптан намазын оқудың абзал уақыты
Сұрақ: Әссәляму аләйкум, құптан намазын оқудың абзал уақытын айта аласыздар ма?...
7 256
16 марта, 16
Image
Аяқ киіммен намаз оқуға бола ма?
Сұрақ: Қандай жағдайда намазды аяқ киіммен оқуға болады?...
4 230
15 марта, 16